Weidmüller DURAmax DC UPS: 24V Tarafını Kesintide Ayakta Tutmak

Salça sezonunun ortasıydı. Tesiste iki saniyelik bir şebeke dalgalanması oldu; jeneratör devreye girene kadar geçen o kısacık boşlukta PLC resetlendi. Sonuç: yarım kalan bir dolum çevrimi, sıfırlanan sayaçlar ve operatörün elle toplamak zorunda kaldığı bir vardiya verisi. Kimse yanmadı, hiçbir sigorta atmadı; ama o iki saniye, o günün üretim raporunu bozdu.

Sahada çalışan herkesin bildiği bir gerçek bu: 24 V kumanda tarafı, panonun en kırılgan yeridir. Güç tarafı bir dalgalanmayı atlatır, motor birkaç yüz milisaniye serbest döner ve devam eder. Ama PLC, HMI ve sensörler için 20 milisaniyelik bir çökme bile “yeniden başlatma” demektir.

Weidmüller’in geçtiğimiz günlerde duyurduğu DURAmax DC UPS ailesi tam olarak bu boşluğu kapatmak için tasarlanmış. Haber metinleri genelde pazarlama diliyle geçiştirdiği için, ben doğrudan Kasım 2025 tarihli orijinal kullanım kılavuzunu (doküman no. 3184830000, rev. 00/11.2025) okudum ve sahada işimize yarayacak rakamları çıkardım.

DC UPS nedir, AC UPS’ten farkı ne?

Kısa cevap: DC UPS, panonun 24 V barasına oturur; AC UPS ise 220 V tarafına.

Klasik yaklaşım, tüm panoyu bir AC UPS’in arkasına almaktır. Bu çoğu zaman gereksiz pahalı ve gereksiz büyüktür. Çünkü kesintide ayakta kalması gereken şey genelde kumanda devresidir: PLC, HMI, haberleşme cihazları, kritik sensörler. Motorları, ısıtıcıları, valf adalarını yedeklemenin bir anlamı yok; zaten proses duracak.

DC UPS, 24 V güç kaynağının çıkışı ile yükler arasına girer. Şebeke varken yükü doğrudan besler ve aküyü şarj eder. Şebeke gidince, kesintisiz biçimde aküye geçer. Kazanç sadece süreklilik değil; pano hacmi, maliyet ve kablaj da sadeleşir.

DURAmax ailesi: Dört model

5 A modelin ray üzerinde sadece 30 mm yer kaplaması dikkate değer. 40 A’lik model bile 50 mm. Sıkışık panolarda bu ciddi bir avantaj.

Tüm modellerde ortak olan teknik veriler:

• Anma giriş gerilimi: 24 V DC, çalışma aralığı 18…30 V DC
• Çıkış gerilim aralığı (normal/buffer): 17,5…29,5 V DC
• Buffer moda geçiş eşiği: 21,6 V (geçiş sırasında gerilim ≥ 19,2 V DC’nin altına düşmez)
• Tepe akım rezervi: normal modda %600 × I_nom, 600 ms; buffer modda %300, 2 ms
• Tipik verim: %98 (normal mod, dahili şarj kapalıyken)
• Ortam sıcaklığı: −25…+70 °C, soğuk çalıştırmada −40 °C‘ye kadar
• Depolama: −40…+85 °C, nem %5…95 RH (yoğuşmasız)
• Koruma sınıfı: IP20, koruma sınıfı III, kirlilik derecesi 2
• Maks. çalışma rakımı: 5000 m
• Ters polarite koruması: giriş ve akü tarafında mevcut
• Bağlantı: PUSH IN; X1/X2/X4 için 1…2,5 mm² (soyma 10 mm), sinyal klemensi X3 için 0,2…1,5 mm² (soyma 8 mm)

Dikkat: Cihaz %100 yükte −25…+60 °C arasında çalışır. 60 °C üzerinde 2,5 %/K derating başlar. Ege’de yaz ortasında kapalı bir panonun iç sıcaklığını hafife almayın; bu eğriyi projelendirirken hesaba katın.

Çalışma modları

Normal mod. Giriş gerilimi aralıktaysa yük doğrudan beslenir, akü aynı anda şarj edilir. Varsayılan durum budur.

Buffer (yedekleme) modu. Şebeke gittiğinde veya giriş gerilimi minimumun altına düştüğünde cihaz kesintisiz biçimde aküye geçer. Buffer modu üç durumda biter: gerilim geri geldiğinde, ayarlanan süre dolduğunda veya derin deşarj eşiğine ulaşıldığında. Süre; yüke, akü kapasitesine ve ortam sıcaklığına bağlıdır; üçü birden.

Redundant (yedekli) mod. İki UPS paralel çalışabilir; biri arızalanırsa diğeri devralır. Ancak kılavuz net: bunun için redundancy veya diyot modülü gerekir, sadece aynı tip cihazlar paralellenebilir ve akım simetrisi şarttır: aynı kesitte, aynı boyda kablo ve X2 çıkış gerilimlerinin eşitlenmesi. Güvenlik açısından kritik uygulamalarda öneriliyor.

Dynamic boost. Ani yük talebinde veya gerilim çökmesinde çıkış gücünü kısa süre artırır. Buffer modda %300’e kadar çıkabiliyor. Normal modda ise sınır, besleyen güç kaynağının kapasitesi. Güç kaynağı zayıfsa cihaz normal moddan buffer moda düşer. Yani UPS’in arkasına koyduğunuz güç kaynağını cimrilik ederek seçerseniz, aküyü boş yere tüketirsiniz.

Buffer süresini nasıl ayarlıyorsunuz?

Cihazın ön yüzünde iki döner switch var (düz uçlu, VDE izoleli tornavida gerekiyor, Weidmüller bunu ayrı aksesuar olarak veriyor).

Çalışma modu switch’i:

Akü boyutu switch’i: Bağlı akünün Ah değerini seçiyorsunuz; şarj akımı buna göre ayarlanıyor.

Kılavuzun buradaki tavsiyesi, sahada çoğu kişinin atladığı bir ayrıntı: ayarlanacak buffer süresini, beklenen maksimum süreden yaklaşık %10-20 aşağıda seçin. Neden? Çünkü akü yaşlanır ve sıcaklık kapasiteyi düşürür. Bugün 30 dakika tutan bir akü, iki yıl sonra 22 dakika tutar. Marj bırakmazsanız, kontrollü kapanma yerine ani kesilme yaşarsınız.

Zaman ayarını çalışma sırasında değiştirirseniz sayaç sıfırlanır ve yeni değer anında geçerli olur.

Derin deşarj eşiği: 19,2 V

Bu, tüm zamanlama ayarlarının üstünde bir korumadır. Akü gerilimi 19,2 V DC’ye düştüğünde cihaz, ne kadar süre ayarlanmış olursa olsun, yükleri kontrollü biçimde keser ve güvenli durumda bekler.

Kılavuzdaki uyarıyı aynen aktarıyorum: 19,2 V’a kadar boşalmış bir akü modülü gecikmeden yeniden şarj edilmelidir, aksi halde kalıcı zarar görebilir. Uzun kesinti sonrası tesise döndüğünüzde ilk kontrol edeceğiniz şeylerden biri bu olsun.

Akü tarafı: VRLA-AGM ve şarj davranışı

Cihaz VRLA-AGM tipi 24 V akü modülleriyle çalışıyor. Weidmüller’in DURA ECO serisi:

Önemli bir tedarik notu: 20 A ve 40 A modellerin desteklediği 26 Ah ve 38 Ah aküler Weidmüller portföyünde yok. Kılavuz bunlar için Enersys Genesis NP serisini veya Leoch LP serisini öneriyor. Teklif hazırlarken bu kalemi ayrı düşünmek gerekiyor.

Model bazında şarj akımları:

Tümü ±0,1 A toleransında. Akülerin en fazla aynı boyuttan 2 adet paralel bağlanmasına izin veriliyor.

Şarj karakteristiği üç fazlı (UI eğrisi):

1. Sabit akım fazı. Akü sabit akımla şarj edilir, gerilim V_boost’a kadar yükselir, şarj durumu hızlı ve doğrusal artar.
2. Sabit gerilim fazı. Gerilim sabit tutulur, akım kademeli düşer, SOC %100’e yaklaşır.
3. Float (damla) şarj fazı. Gerilim V_float’a indirilir, akım %20 seviyesine düşer. Aşırı şarjı önler ve aküyü uzun vadede sağlıklı tutar.

Sıcaklık kompanzasyonu (−48 mV/°C): Cihaz şarj gerilimini ortam sıcaklığına göre otomatik ayarlıyor. Düşük sıcaklıkta daha yüksek gerilim uygulayıp şarj kabiliyetini artırıyor, sıcaklık yükseldikçe geriliminizi düşürüp aküyü aşırı ısınmadan koruyor:

Bu fonksiyon, sıcaklık sensörünün bağlanmasını gerektiriyor. Sensör girişi NTC 100 kΩ ±%5. Weidmüller iki seçenek sunuyor: CP DC UPS TF05 (1444480000) ve CP DC UPS TF25 (1444540000). Akü için izin verilen ortam sıcaklığı −15…+50 °C.

Buraya kendi saha notumu ekleyeyim: aküyü panonun en sıcak noktasına koymayın. VRLA akülerde genel kural, her 10 °C sıcaklık artışının ömrü yarıya indirmesidir. Kontaktörlerin, sürücülerin ve trafonun üstünde kalan bir akü, kâğıt üzerinde beş yıl ömürlü olsa da sahada iki yılda biter. Weidmüller’in kurulum bölümünde de güç kaynağı, UPS ve akü modülü arasında minimum mesafe bırakılması ve hava sirkülasyonunun sağlanması özellikle vurgulanıyor.

Akü teşhisi: Cihaz kendi kendini kontrol ediyor

Bu, benim için ürünün en değerli tarafı. Çünkü DC UPS’lerin klasik hastalığı şudur: üç yıl boyunca hiç kesinti olmaz, herkes UPS’i unutur, ilk gerçek kesintide akünün çoktan öldüğü anlaşılır.

DURAmax bunu otomatik testlerle önlüyor:

Kılavuzun sözlük bölümündeki iki kavramı ayırt etmek önemli:

• SOC (State of Charge): Akünün anlık doluluk oranı. “Şu an ne kadar enerji hazır?” sorusunun cevabı.
• SOH (State of Health): Akünün sıfır hâline kıyasla sağlığı. Kapasite kaybını, iç direnci ve güç verebilme kabiliyetini içerir.

Ve kritik cümle: “Yüksek bir SOC, akü modülü yaşlanmışsa uzun bir köprüleme süresini garanti etmez.” Yani LED’lerin hepsi yanıyor diye rahat olmayın; bakmanız gereken şey SOH’dir. SOH düştüğünde akü değişimini planlayın; arıza anını beklemeyin.

Gösterge ve arıza takibi

Cihazın ön yüzünde iki grup LED var.

Şarj durumu LED’leri (yeşil bar): %100 / %80 / %60 / %40 / %20 kademeleri. Sabit yanma “dolu”, yanıp sönme “şarj oluyor” demek.

Çalışma durumu LED’leri (üç renk):

Ayrıca 30 V DC/AC, 1,0 A anahtarlama kapasiteli bir durum rölesi var. Benim tavsiyem: bu röleyi mutlaka PLC’ye bir dijital giriş olarak çekin ve SCADA’da alarm olarak tanımlayın. Pano kapağını kimse her gün açmaz; ama SCADA ekranındaki kırmızı bir satır görülür.

Koruma fonksiyonları

• Aşırı yük: Çıkış akımı anma değerinin %105 ile %605’i arasındaysa aşırı yük durumu vardır. Normal ve buffer modda çıkış hiccup (kesik kesik deneme) modunda çalışır; arıza giderilince kendiliğinden devam eder.
• Kısa devre: Akım anma değerinin %605’ini aşarsa cihaz kapanır ve kilitlenir (latch-off). Buffer modda çıkış kapalı kalır; kurtarmak için giriş veya akü gerilimini kesip yeniden vermeniz ya da yazılım arayüzünden kilidi sıfırlamanız gerekir.
• Aşırı gerilim: Giriş gerilimi 32 V DC‘yi aştığında koruma devreye girer, cihaz kilitlenir.
• Aşırı sıcaklık: %100 yükte derating başlangıç noktasına ulaşıldığında cihaz otomatik kapanır. Ortam sıcaklığı normale dönene ya da yük azaltılana kadar kapalı kalır.
• Yük tarafından gelen ters gerilime karşı koruma: ≤ 35 V DC.

Soğuk çalıştırma ve interlock: sahada en çok karşılaşacağınız iki ayrıntı

Soğuk çalıştırma (cold start). Girişte hiç besleme yokken sistemi aküden başlatabiliyorsunuz. Bunun için sinyal klemensindeki pin 9 (Bat. Start) ile pin 10 (Aux. Supply) arasının en az 3 saniye kapatılması gerekiyor; harici bir butonla ya da köprüleyerek. Ve bu fonksiyon sıcaklık sensörü bağlı olmadan çalışmaz. Teklif aşamasında sensörü unutmayın; sahada “cold start çalışmıyor” diye aranan çoğu vakanın sebebi budur.

Interlock. Sinyal klemensi X3’ün 1 ve 2 numaralı bağlantıları arasında fabrika çıkışı bir köprü takılı gelir ve bu köprü buffer modunu etkinleştirir. Köprüyü çıkarırsanız buffer modu bloke olur. Alternatif olarak harici bir switch kullanabilir veya pin 2’ye 24 V uygulayabilirsiniz.

Kılavuzdaki uyarıyı atlamayın: Buffer modu bloke edilmişse ve cihaz X1 üzerinden beslenmiyorsa, akü modülü cihaza gerilim vermeye devam eder. Derin deşarjı önlemek için bu durumda akü modülünün ATO tipi bıçak sigortasının çıkarılması gerekiyor. Uzun süreli duruşlarda (sezon sonu, yıllık bakım) bu adımı bakım talimatınıza yazın.

Kurulum ve devreye alma notları

• Açma süreleri: DC çıkış < 2 s, dahili şarj çıkışı < 7 s. Ramp-up süresi > 100 ms.
• Boşta tüketim: Şarj ederken < 45 mA (40 A modelde < 82 mA), şarj etmezken < 30 mA @ 24 V DC.
• Giriş sigortası: Dahili, ancak yalnızca dahili şarj devresi için. Yani ana güç yolu için kendi koruma koordinasyonunuzu kendiniz kurgulayacaksınız.
• Montaj mesafeleri: Güç kaynağı, UPS ve akü modülü arasında kılavuzdaki minimum mesafelere uyun. Hava sirkülasyonu doğrudan cihaz ömrünü etkiliyor.
• Esnek iletken kullanacaksanız yüksük (wire-end ferrule) zorunlu.

Yazılım, güncelleme ve siber güvenlik

Cihaz, ön yüzdeki USB-C arayüzü üzerinden bir PC’ye bağlanıyor ve DURAmax DC UPS Manager (Windows) yazılımıyla yapılandırılıyor. Döner switch’i User mode veya PC mode’a aldığınızda yazılımdan yapılan ayarlar geçerli oluyor. Gerçek zamanlı durum takibi, kilit sıfırlama ve firmware güncellemesi de bu arayüzden.

Siber güvenlik tarafında kılavuzun tonu dürüst. Abartılı bir “güvendesiniz” vaadi yok, sorumluluğun işletmede olduğu açıkça yazılmış:

“Siber saldırılara karşı etkili bir koruma sağlamak için, her endüstriyel tesis işletmecisinin kapsamlı bir güvenlik stratejisi geliştirmesi ve bir siber güvenlik konseptini uygulamaya koyması gerekir.”

Somut maddeler:

• Cihazlar yalnızca gerekliyse ve firewall, ağ segmentasyonu gibi uygun önlemler alındıysa şirket ağına veya internete bağlanmalı.
• Firmware ve UPS Manager güncellemeleri beş yıl boyunca sağlanacak. Bu, ürün ömrü planlaması açısından bilinmesi gereken bir taahhüt.
• UPS Manager’ın çalıştığı PC’nin güncel Windows yamalarına ve aktif virüs korumasına sahip olması, güvenli bir ağda bulunması bekleniyor.

Kendi yorumum: bir güç kaynağı kılavuzunda siber güvenlik başlığı görmek birkaç yıl önce tuhaf karşılanırdı. AB Siber Dayanıklılık Yasası (CRA) yürürlüğe girdikçe bu, pano içindeki her akıllı cihaz için standart hâle gelecek. USB portu olan her cihaz artık bir siber güvenlik varlığıdır. Envanterinizde öyle takip edin.

Peki nasıl boyutlandıracağız?

Sahada en sık sorulan soru: “Kaç amperlik alalım, kaç Ah akü koyalım?”

Sırası şöyle:

1. Yedeklenecek yükü seçin, panonun tamamını değil. PLC, HMI, haberleşme cihazları, kritik sensörler ve gerekiyorsa kontrollü kapanma için birkaç röle. Valf adaları, ısıtıcılar, fanlar, lambalar buffered çıkışa bağlanmaz.
2. Bu yükün gerçek akımını ölçün. Etiket değerlerini toplamak yanıltır; pens ampermetreyle çalışma anında ölçün ve üzerine %30 marj koyun.
3. Ne kadar süre ayakta kalmak istediğinize karar verin. Amaç jeneratör devreye girene kadar köprülemek mi (30-60 saniye), yoksa kontrollü bir kapanma ve veri kaydı için zaman kazanmak mı (5-10 dakika)? İkisinin akü maliyeti çok farklıdır.
4. Akü kapasitesini bu süreye göre seçin, sonra ayarı hesapladığınız sürenin %10-20 altına çekin.
5. Sıcaklık sensörünü ve durum rölesi bağlantısını projeye dahil edin. Bunlar “sonra bakarız” kalemi değil, sistemin çalışması için gereken parçalar.

Ve en önemlisi: devreye alırken bir kez gerçekten test edin. Şebekeyi kesin, kronometre tutun, PLC‘nin gerçekten ayakta kaldığını ve ayarlanan sürede düzgün kapandığını kendi gözünüzle görün. Test edilmemiş bir yedekleme sistemi, yedekleme sistemi değildir.

Kaynaklar:

• Weidmüller Interface GmbH & Co. KG, DURAmax DC UPS: Uninterruptible power supply, Manual, Doküman no. 3184830000, Revizyon 00/11.2025
• Bob Odhiambo, “Weidmuller Launches DURAmax DC UPS for 24V Power Backup Systems”, Control.com, Eylül 2026

İletişim

Bu yazıları, sahada karşılaştığımız soruları herkesin erişebileceği Türkçe kaynaklara dönüştürmek için yazıyorum. Tesisinizde kesintisiz güç yedekleme, 24 V dağıtım tasarımı, pano revizyonu veya PLC/SCADA tarafında kontrollü kapanma senaryosu kurgulamak konusunda bir sorunuz varsa yazmaktan çekinmeyin; çoğu soru tek bir telefon görüşmesiyle netleşiyor.

MarmoTeknik Otomasyon
PLC/SCADA programlama · HMI tasarımı · Elektrik panosu imalatı · Saha devreye alma

• 📍 Turgutlu / Manisa (Ege Bölgesi genelinde hizmet)
• 📞 05323884635
• ✉️ adem@marmoteknik.com
• 🌐 marmoteknik.com

Adem Işıkdere, Kurucu ve Otomasyon Uzmanı, Teknik Öğretmen
LinkedIn

Gıda üretimi, tarım, lojistik ve OEM makine imalatı alanlarında çalışıyoruz. Teslim ettiğimiz her işin Türkçe dokümantasyonunu ve operatör eğitimini de birlikte veriyoruz; amacımız müşterinin kendi makinesine hakim olması.